?Van natte straatstenen
wordt de Zwarteweg
niet mistroostig van.
Omdat er elk moment
een nieuwe voorbijganger
langs komen kan.

Geel, blauw. Groen met wit,
in de zon, een vakantiegevoel.
Een palm, een wijnglas
en een verdwaald studieboek
op een stoel.

Even een groet, een praatje. Een lach.
Het werk, de studie ligt even stil.
Even. Je was er maar even,
maar het is dat ik je niet
vergeten wil.

Annelies was op de Zwarteweg
voorjaar 2011

We leggen wat gratis krantjes op zij. x93Wacht maar totdat je de Volkskrant leest, zegt S.x94
En inderdaad. Het echte amusement van het Pinksterweekend kwam van de Volkskrant.

Opnieuw, voor de vierde keer, was ik op Pinkpop. Het festival waar baas Jan Smeets opende door een flinke uithaal te doen naar de huidige regering. Wat de olijke Limburger met de goede contacten (hij had immers Coldplay naar Landgraaf gehaald) misschien vergeet, is dat de huidige jongeren niet van de protestjes zijn. Niet meer zoals toen, toen Smeets zelf nog onder een spandoek liep. Of ergens een barricade opwierp. Al eerder haalde hij stoethaspels als Job Cohen op het podium (2010) om wat te zeggen over de politiek in Nederland. Nu beledigde de festivalbaas zx92n publiek door te roepen x93Get the fuck off met deze regering.x94 Het had iets te maken met de btw-verhoging op de podiumkunsten.

De schuttingtaal van Jan Smeets, en daarmee de belediging van het publiek, kwam wat hypocriet over, omdat Smeets 1,3 miljoen had neergelegd voor hoofdact Coldplay (aldus welingevoerde geheime bronnen, omdat zox92n bedrag nooit openbaar bekend wordt gemaakt.) Aan de ene kant uithalen naar de regering omdat je meer moet dokken aan btw, en aan de andere kant, zo bleek, recht uit verdedigen dat de dikke 1 miljoen voor Coldplay waardevol was. En dat is allemaal wat dubbel. De belangrijkste man van het Hollandse Pinksterweekend haalde NOS-teletekst met z'n fuck off uitspraak maar trad ook in het nieuws met het festival omdat de Britse band rond zanger Chris Martin ook nog eens tien minuten korter dan gepland optrad,. Toen was het hek van de spreekwoordelijk dam. Op twitter waren het te korte optreden van  het dure Coldplay en de uitspraak van Jan Smeets zogenaamde trending topics. 

Als je drie dagen in een tentje op een festivalcamping zit maak je daar (gelukkig) niet zoveel van mee. Echt, je merkt eigenlijk niets wat er ondertussen in Nederland gebeurd. Pinkpop, en dan vooral ook de sfeer op de campingvelden, de badtenten met de douches, tijdens het eindfeest op camping B, wachtend in de rij voor een koud Brandbiertje, is gedurende drie dagen een heerlijke roze  zeepbel waar zox92n 60.000 mensen zich in bevinden. Een mini maatschappij, wars van politiserende kopstukken, zonder gezeur en geklaag. Je spreekt elkaar van uit het niets aan, maakt constant grappen en hebt gewoon geen gezin aan gedoe. Het Australische x91no worriesx92 komt in de buurt.
En dat terwijl er best tucht is: blaffende beveiligingshonden die er voor zorgen dat er uitgangen van vredige campings bewaakt worden en de alom zichtbare politie Zuid-Limburg die festivalbezoekers op de hoogte houdt van veiligheidtips, op dat zelfde twitter. Best wel bijzonder. Dat dxe1t nog kan in ons land. 

En met die mix van opluchting, hoop en heimwee zit je dan terug in de trein. Terug naar het Noorden. De Metro en de Spits lezend, weten dat het x91pack journalismx92 is van de opperste plank. xc9xe9n verhaal, dat overal rond zingt. Iedereen neemt het van elkaar over. De nieuwtjes dat Coldplay 1,3 miljoen kostte. En dat Chris Martin tien minuten te vroeg van het podium stapt. Maar ook dat het een beetje vlak festival was. Weinig opsmuk. Geen variatie. Columnisten van de OV-krantjes noemen vooral de overheersende gitaaracts, die het een eenzijdig weekend maakten. Maar ik werd dus geattendeerd op het mogelijke vuurwerk van de Volkskrant. En jawel, op Amersfoort CS kon ik net een krantje kopen.

Columnist Gijsbert Kramer maakt het helemaal dol. Maar ik was er voor gewaarschuwd. Vanzelfsprekend plukt hij het laaghangend fruit over Jan Smeets en het dure Coldplay. Maar dat is niet alles. Gijsbert heeft waarschijnlijk een hele serie 2 Unlimited CD's met handtekening van Ray en Anita naast z'n discman liggen. Of Run DMC nog op z'n midi-disk staan. De columnist van de Volkskrant kan er op dinsdag 14 juni niet over uit dat een band als de Jeugd van Tegenwoordig niet geprogrammeerd stond. Immers: "Als dit (de gitaarrock) een afspiegling is van wat er gaande is in de popmuziek, dan staat het er niet best voor."
Ondertussen geilt Kramer op TIm Knol (want die hxf3xf3r je leuk te vinden anno 2011) en geeft hij nog een knietje naar Smeets c.s. die geen dance en hip hop (want hip in 2011!) op het podium trokken.
En zaagt hij de band White Lies doormidden ("speelde als  een krant doorgedraaide komkommers").

Gijsbert Kramer zal zijn dance en hip hop favo's dit jaar niet zijn tegen gekomen (vorig jaar stonden The Opposites nog in Landgraaf) en heeft de pen in azijn gedoopt. Dat kan. Gijsbert vergat eigenlijk te melden dat Go Back To The Zoo een landelijke doorbraak beleefde met een daverend optreden en het jongensbandje Hanson uit de 90-ies een enorme stunt maakten in de Conversetent met volwassen en vrolijke muziek voor een uitpuilende tent. En vergat de ware thrill van een festival als Pinkpop te noemen: de enorm gezellige, uitgelaten, verantwoordelijke en vriendelijke sfeer van het festival. Dat die mensen lak hebben aan de alsmaar politiserende schijnwerkelijkheid van buiten de zeepbel, leidde er misschien toe dat de festivalbezoekers blij waren met vlakke gitaarrock en Gijsbert Kramer wat minder om dat hij mee zat in politiserende bus van het 'pack journalism'. 

Ik was een paar dagen op Gran Canaria. Erg lekker. Warm weer, zon en duiken in de oceaan. Ik hoef niets meer. Met een vroege vlucht (6.00 am) vloog ik terug zodat ik op Eindhoven CS een degelijk ontbijt kocht bij de AH to go. Een sandwich, duur, dat wel.

Maar ook deprimerend. "In zo'n land leven we dus", dacht ik toen ik het broodje uit de verpakking haalde.
Gedecoreerd was de verpakking met woorden als 'sleur', 'saai' en 'slaapverwekkend'. Ik moest mijn tanden er nog inzetten of de poging was bijna gelukt mijn dag te verprutsen. Maar het lukte niet.

Het broodje was duur, maar lekker. En over die afschuwelijke zin zou ik een dit blogje wijden.

Dit stond er:

"Pas op! Als de dagelijkse sleur te groot is, kan je schrikken van de nieuwe smaaksensaties."
en op de andere kant

"'s Ochtends als je opstaat weet je het al, dit wordt een slaapverwekkend saaie dag."

Bah, wat een negativisme. Eigenlijk moet je nooit een sandwich bij de snelle Appie halen, dan heb je die insinuaties ook niet.

Soms komt het voor dat je niet weet waar je precies naar toe wilt, maar heel goed weet wat je kwijt wilt. En als het lastig is om goed te beginnen, dan begin je gewoon te vertellen dat je dat niet weet.
Dat er twijfel is. Twijfel is niet erg, het kan je immers aanzetten om ergens net even langer over na te denken. Je kunt zeggen dat impulsiviteit dan het tegenovergestelde is immers: je denkt er dan helemaal niet over na. Je doet vooral. Nu begin ik ook weer te twijfelen: wat wilde ik kwijt? O ja.

De afgelopen tijd (lees: weken) ben ik twee stereotype druktemakers tegengekomen in werksituaties. Beide man, beide zo net na de vijftig. Een partij zweetdruppels was hun part. Plus een hardop pratende manier om in confrontatie te gaan met de werkelijkheid. Dus geen overzicht, vergeetachtig, met een snelle pas, chaotisch, hardop vragen stellen, hardop zuchten, etc. Je kent het wel.
En dan is het verdraaid lastig om als 'de rust zelve' vooral nxedxe9t mee te gaan in die onrust. Poeh, daar wordt het karma even aangesproken?! Even persoonlijk: ik zit in een heerlijke flow en kan veel aan, behalve geleuter in de ruimte dan kant noch wal raakt. Dat er een beroep gedaan wordt op jou, baken, nee vuurtoren, op de sterke rots, in de woelige zeestorm.

"God, waar ligt dit"
"Hoe zou dit ook alweer werken"

"Weet jij nog hoe dat ging? O, ik zie het al, toch? Nee, he?! " 

"Maar, dit kxe1n toch niet!"
"Moet je nou eens zien…."

"Ja, ik weet het.. ik om het euh……. ja, euh…. zo brengen"
"Nee, wacht…….."

 (geheel niet in een bepaalde volgorde)

Nu heb ik in januari op verschillende manieren stil gestaan bij de maatschappelijke beweging die je ook herkent als 'prestatiemaatschappij', de 'maatschappelijk druk' en de 'consumptiemaatschappij'. Gisteren nog binnen mijn werk in het onderwijs. De vraag was: "moeten scholen zich aanpassen aan de werktijd van de ouders?" Vanzelfsprekend: meningen verschillen daar over. Uit onderzoek bleek dat ouders niet eens zo nodig hoeven te veranderen, verder is er in de Groninger situatie niet sprake van een probleem. De nuchtere inbrengers: dan moet je ook geen probleem zoeken. Toch werd er, door inbrengers van het thema, licht geprikkeld om een kleine beweging in gang te zetten. Immers: de maatschappij verandert! Alleen moet je je afvragen of je altijd maar mee moet doen in deze onrust.

Je moet denk ik niet vechten tegen de hoge golven van mateloosheid en zogenaamde liberale intenties om dat wat van jou is de ander op te leggen. We vechten tegen de onrust in jezelf, in een ander.

Een tree hoger, in het hoger onderwijs, protesteerden studenten. Tegen de bezuinigingen (Sorry guys!) maar ook, terecht, tegen de verpietering van de onderwijsinstellingen. Het niveau zou schrikbarend afbrokkelen. Al snel bleek, na discussie met verschillende mensen met weer verschillende inzichten, dat we dat zelf zo hebben gedaan. Als iedereen zo hoog moet uitstromen met een HAVO-diploma en dan later de HBO- en UNI-papiertjes, terwijl niet iedereen dat kan, dan moet je wat.
Zo is er gekozen om het niveau maar wat bij te stellen. Naar onderen. Ook binnen het MBO. Waar het woord fraude hoorde bij bouwaannemers en eventueel bij pinpasjes en OV-chipkaarten,  hoort fraude inmiddels ook bij MBO- en HBO-instellingen. Omdat iedereen wel met een diploma van school moet. In mijn eerste HBO-jaren werd een (reken) toets zo aangepast dat het aantal studenten dat slaagde fors toenam. Wat is er mis mee om gewoon eerlijk te zeggen dat iemand niet het niveau heeft?
We willen graag iets zijn, dat we niet zijn.

Onrust, dus. Alles maar tegelijk willen. Aanspraak maken op de verworven rechten en de ander er mee lastig vallen. De bezwete mannen die ik tegenkwam hadden die sfeer van drie dingen tegelijk doen, geen keuzes maken ( immers: dan moet je selecteren op belangrijkheid) en de ander betrekken in jouw probleem. Maar ook zonder die nodige twijfel, nee: zo moet het!

Een knappe jongen als je dan nog rustig blijft met die druktemakers. Lastig wordt het als het een meerdere is in jaren, in functie, in relatie. En zo was het.
En zo blijft het, een strijd niet tegen de maatschappij, nee hoor. Een strijd tegen de onrust in de mensen.

Nodig: een radicaal, onverschrokken, ja: hardcore, oproep om gewoon jezelf te zijn.
Niets maakt je rustiger. 

Een winterse avond op de Zwarteweg, Groningen. Een kleine tint van het voorjaar hing in de lucht, net als de volle maan.

Ik kocht met opzet deze ochtend een Volkskrant, nadat ik vanochtend wakker werd met het radiobericht over Turkse jongeren in Nederland. De Turkse jongens zouden extreem afglijden tot een niveau waarin ze onverschillig zijn ten opzichte van de Nederlandse maatschappij en gevaarlijk gevoelig voor de radicale Islam. Een aantal hulpverleners en insiders luidden de noodklok, nadat zij volgens eigen zeggen bot vingen bij x91de politiekx92.

Op zich is het al bijzonder dat de hulpverleners, veelal zelf van Turkse huize, zo open hun gevoelens tonen. Je moet dit signaal wel serieus nemen.

Dan nog wat. Bureau Jeugdzorg hield vandaag een protestdag in Amersfoort en, volgens mij collegax92s van Omrop Fryslxe2n nieuws, zijn er dringende problemen ontstaan bij probleemjongeren nu x91Den Haagx92 wil bezuinigen. Minder geld is ook minder begeleiding door gezinsvoogden. Gezinsvoogden worden ingezet bij, bijvoorbeeld, jonge kinderen als ouders er niet meer goed voor kunnen zorgen. Deze problemen kunnen zo maar dreigend zijn, als babyx92s te weinig voedsel krijgen.
Kortom: een combinatie van problemen bij kinderen en ouders die geen gepaste hulp kunnen zorgen.

(foto: Volkskrant)

Terug naar de Turken. De Volkskrant plaatst op haar website de brief van de Turks-Nederlandse professionals. De conclusie is dat een groeiende groep Turks-Nederlandse jongeren kampt met psychische problemen, vervalt in apathie en vatbaar is voor islamitische radicalisering en afglijdt naar het criminele circuit. Nu zeggen deze hulpverleners dat ze niet naar subsidie hengelen en zelf eerst geprobeerd hebben problemen op te lossen. Maar een gang via de media was onvermijdelijk en een hulpvraag gericht aan de overheid kon niet uitblijven.

Ook in Amersfoort was een roep naar het kabinet. Nine Kooiman, Tweede Kamerlid van de SP,  etaleerde maar weer eens wat de SP onder clixebntisme verstaat: klagen op een bijeenkomst over jeugdzorg dat er geen hulp is van overheid. Immers: ouders en kinderen klagen zo dat ze weinig begeleiding krijgen. Den Haag to the rescue! x93De kinderen zijn aan de goden overgeleverdx94 volgens Kooiman. Het moest maar niet erger worden.

Conclusie van zox92n dagje vol met problemen met kinderen: Den Haag moet meer aandacht schenken, al dan niet met geld. En dat is jammer. Immers: baart Den Haag kinderen en strooit Den Haag met problemen zodat er kansarme situaties ontstaan?

Het is het failliet van Nederland, dat we al een aantal jaren kennen. Gaat het niet lekker? Dan storten we ons hartzeer uit op het bordje van de Haagse Kamerleden en ministers. Alsof we zelf niet verantwoordelijk zijn.

Eens te meer geloof ik in de verantwoordelijkheid van ouders bij de opvoeding van kinderen. En, hoe gek dat ook klinkt, die verantwoordelijk kan er toe leiden dat je gxe9xe9n kinderen krijgt. Daar mag je elkaar op wijzen. Een heel gevaarlijke uitspraak, eentje die herinneringen ophaalt uit een ver verleden, maar deze zogenaamde vrijheid tot conceptie mag niet leiden tot een gebonden leven van kind dat bestaat uit blijf van mijn lijf huizen, omgangsregelingen, jeugdzorg, etc, etc.

Turkse ouders mogen best eens nadenken of het wel verstandig is om kinderen te krijgen in een Nederland waarin ze zelf niet zijn gexefntegreerd. Is dat een gekke opmerking?
Maar dat geldt ook voor de niet-Turkse ouders. Als ik vandaag de media volg, waarin spreekbuizen hun pijlen richten op de overheid en dus ons gemeenschapsgeld, mag je daar als lid van die gemeenschap best een mening overhebben.

Toen ik SP-Kamerlid Kooiman hoorde, ontstond direct de vraag bij mij, wie er dan wel niet verantwoordelijk is voor die verschrikkelijke opvoedsituatie. Een vraag die je bij de SP misschien niet mag stellen. Wellicht bij meer partijen niet. Maar als we daar eens onderzoek naar gingen doen?
Waarom ontspoort onze jeugd en waarom moeten we met zx92n allen meer en meer geld reserveren voor hulp bij gezinnen, extra hulp bij de enorme toestroom van kinderen die naar het speciaal onderwijs gaan. Waarom we een uitpuilende groep jongeren hebben die gebruik maken van de WAJONG?

Welke invloeden spelen een rol tijdens de zwangerschap bij minder intelligente kinderen?
Kan crimineel gedrag bij kinderen ontstaan tijdens de vroege opvoeding?
Hoe kan ontheemding ontstaan tijdens de ontwikkeling van kinderen?
Hoe ontstaat verslaving bij jonge mensen?
Speelt de culturele achtergrond van ouders een rol van betekenis tijdens een (succesvolle) opvoeding?
Speelt de culturele context van je opvoeding een rol van betekenis bij radicalisering?

Antwoorden op die vragen kunnen je het recht geven om preventief op te treden. Als overheid, maar ook als samenleving. De discussie moet daar over gaan. Niet wat de overheid nalaat, maar wat je had kunnen voorkomen of hoe je het enigszins zelf kunt bij sturen. Daar zijn jongeren immers te kwetsbaar en te waardevol voor.

Durf dat nu eens.

Het Wetenschappelijk Instituut (WI) van het CDA gaat in het voorjaar het maatschappelijk middenveld bestuderen. Een voorzet.

Het maatschappelijk middenveld, een typische CDA-term. Als je niet gewend bent aan het christendemocratisch jargon, heeft dit voor een onbenul vast te maken hebben met een strategie om voetballers in te zetten voor de maatschappij. De term is ook wat gedateerd. Het komt uit een tijd van verzuiling en alleen de insiders kennen de discussie over de huidige staat er van. xc9n of dit middenveld dan zo ja of te nee overboord moet.

Veel is al geschreven over de civil society, zoals deze term in het Engels bekend staat. En veel oorzaken zijn genoemd waarom het maatschappelijk middenveld onder druk staat, zoals de ontzuiling, de globaliserende maatschappij, de individualisering,  de komt van het internet, etc.
Het moderne ziektebeeld van een postmodern land, laten we maar zeggen. Ik ben opgegroeid in een verzuilde omgeving en kan dus meepraten over een verzuilde jeugd. De keuze naar welke basisschool je ging, was ook leidend voor de keuze met wie je als kind na schooltijd speelde, bij welke vereniging je lid was en je was omgeven met de media die bij de zuil hoorde. Gelukkig is de ontzuiling ingezet, keuzevrijheid is een groot goed en niet iedereen had de kracht zich uit een zuil te ontworstelen door tegen de stroom in te roeien. Sterker nog, niets erger was dan x91zuilloosx92 te zijn. Dan hoorde je immers nergens bij.

 Het maatschappelijk middenveld, en dan heb ik het over de vakbond, de ouderraad en MR van een school, de personeelsvereniging, de fanfare, de korfbalvereniging, etc, kent anno nu te weinig slagkracht meer. Het gevoel van mensen is dat het lastig is om vrijwilligers te werven, maar ook dat er minder betrokkenheid is. Onder het ledenaantal van verenigingen en organisaties slaat de vergrijzing toe. We hebben daarnaast (of daardoor) ook een nabije overheid, die erg dicht tegen de huid van de burgers zit en veel voor ze regelt.

Zoals zo vaak grijpen CDAx92ers terug naar x91hoe het vroeger wasx92. Met alle respect hoor, maar uitspraken over x91het Rijke Roomse Levenx92 of x91een ARP-nestx92 geven meer een persoonlijke notie over een soort van heimwee en wellicht ook een het gevoel weer van vervreemding dat de maatschappij nu veel individualistischer is. Maar ook jongeren hebben daar last van. En misschien komt dat ook wel door de afbrokkeling van dat maatschappelijk middenveld, zoals het er vroeger uitzag.

Omdat de wens van mensen nog steeds is om ergens bij te horen, samen acties te ondernemen, gevoelens en verhalen te delen, is de voedingsbodem van een maatschappelijk middenveld niet verdwenen. En ik durf wel te stellen dat het maatschappelijke middenveld, als een krachtenveld waar een overheid maar weinig invloed op heeft, gewoon mee veranderd is met de mensen van nu. Een maatschappelijk middenveld als een organisatievorm waarin mensen zoals u en ik zich organiseren, activiteiten ontplooien, iets x91goedsx92 willen doen, willen delen en problemen willen oplossen bestaat gewoon nog, alleen is het stevig veranderd. Er is sprake van een maatschappelijk middenveld 2.0.

Live Aid was in 1985 een wereldwijd benefietconcert van 16 uur ten behoeve van de hongersnood in Ethiopixeb. Initiatiefnemer Bob Geldof had een groepje muzikale vrienden opgetrommeld om op te treden voor een Wembleystadion in London en een stadion in Philadelphia, maar ook voor miljarden op andere plekken in de wereld voor de TV. Het werd een grootste benefietconcert ooit gehouden met een opbrengst van 254,5 miljoen dollar. De impact was groot op maar vooral na deze 13e juli.
Bob Geldofs initiatief is een voorbeeld van het maatschappelijk middenveld 2.0. Er is namelijk een gezamenlijk probleem of belang (de hongersnood in Afrika), men weet mensen te bewegen om zich in te spannen, op te offeren, bij te dragen, etc. voor dat belang (zox92n 250 miljoen dollar) en een boodschap te verkondingen (leuk in te pakken) die door een redelijk grote groep wordt begrepen en geconsumeerd. Helemaal goed, iedereen blij.

Vanuit de aloude gewenning dat het maatschappelijk middenveld gebonden is aan structuren, overleggen, ALVx92s, transparante hixebrarchiexebn, etc. moet je Geldofx92s actie wel afdoen als een eendagsvlieg. Maar dat is juist niet zo.

In 2005 hield Geldof opnieuw een Live 8 voor het kwijtschelden van schulden van derde wereldlanden (we donx92t need your money, we need your voice) en sinds 2004 draaien een aantal radio DJx92s in een Glazen Huis muziek voor het goede doel dat multimediaal te volgens is. In 2009 leverde dat met overheidssteun 7,1 miljoen euro op. Een jaar later, in 2010, haalden de DJx92s opnieuw 7,1 miljoen euro op, maar nu zonder steun van de overheid. Een knap staaltje maatschappelijk middenveld 2.0

Of neem het meisje Sahar (14), uit Afghanistan dat in het Friese Sint Annaparochie woont en uitgezet moet worden. Sahar zit op het gymnasium in Leeuwarden en blijkt een uitstekende leerlinge. Een heuse campagne kwam er. Geen zaaltjes met mensen, geen spandoeken, maar alles via de sociale media. De hyvessite x91Sahar moet blijvenx92 haalde zomaar een kleine zes duizend sympathisanten. Ook andere petitiesites scoren goed, zodat het ook de gevestigde media haalde. En dan zijn er nog de volop onzichtbare acties die we vast wel kennen, maar niet die aandacht halen als de voorbeelden hier boven.

We mogen best kritiek hebben op de nieuwe vorm van organiseren, op de snelle manier van actie.
Want door de snelheid en kortstondigheid kan er weinig verantwoordelijkheid zijn bij deelnemers. Er is sprake van een x91hit and runx92 mentaliteit: kort en snel ergens aan meedoen en dan weer onafhankelijk zijn. Oorzaken liggen bij ouders van kinderen/ jeugd die de jaren x9260 mee maakten en zich juist losmaakten van een x91knellendex92 verantwoordelijkheid. Kinderen van nu weten niet wat duurzaamheid is met betrekking tot relaties, dat weten vele van hun ouders immers ook niet. Positief gezien willen jongeren best wel wat doen voor een ander, een gemeenschappelijk belang dienen. Alleen niet meer op een manier die te maken heeft met lidmaatschap, want x91vriendenx92 of x91followersx92 klinkt beter als je je tegenwoordig ergens aan conformeert. 

Tot slot is authenticiteit belangrijk, wil je iets bereiken in het maatschappelijke middenveld 2.0. Toen Job Cohen (PvdA) zijn belangen voor het voetlicht wilde brengen op de bxfchne van Pinkpop, juni 2010, werd hij uitgefloten en weggehoond.  Niet omdat het Pinkpoppubliek zo rechts van aard is, maar de campagnetruc van Cohen werkte niet. Had er een bierbedrijf gestaan met een promopraatje, was die het zelfde overkomen. Terwijl de festivalgangers heus een biertje lusten. Je moet de tijdsgeest en je podium goed aanvoelen.

We reden de Baarderadeeltocht. Niet dat deze schaatstocht werd uitgeschreven, maar we reden toch de hierbij behorende kilometers over de vaarten en sloten in midden Fryslxe2n. Thuis een begrip. Er is een kleine en een groter 'Baarderadieltocht'. 
De grote Baaderadeeltocht van 65 km is xe9xe9n van de vele opwarmertjes als je later wat langer wil schaatsen. Denk aan de Elfmerentocht, de Noorderrondrit, de 100 van Eernewoude, etc. Ik noem het E-woord maar even niet. Ik reed met familieleden.

Het was in vele opzichten historisch, niet alleen omdat ik 55 km reed zonder fatsoenlijke voorbereiding. Ook omdat we ons bewogen over het bevroren water, tussen weilanden en (kleine) dorpjes waar je anders nooit komt. Het is een wijds oud landschap, met oude prielen en slenken en waar de ruimte onderbroken wordt door terpdorpjes, met kerktorens en bruggetjes. Schuren en boomsingels.

Zo raakten we woensdagmiddag op plaaten waar ik nog nooit was geweest. Op oude vaarten waar vroeger nog pramen met melkbussen voeren, beurtschippertjes eeuwen geleden hun geld verdienen en slootjes die je blijkbaar in moest, om de Baarderadeeltocht te voltooien. Baarderadeel is ook een vervlogen naam. Eentje die alleen met sterk ijs weer om het hoekje komt kijken. De voormalige gemeente is opgegaan in de grotere gemeente Littenseradeel.

En toch, we reden de smalle schaatsensporen achterna die zichtbaar werden door eerdere schaatsers die het maagdelijke wit vorm gaven. Zonder dat er borden waren en hoe klein de sloten ook waren: er waren mensen voor ons geweest. Een oerinstinct moet het zijn, een gezamenlijk geheugen dat gedurende 15 jaar ijsvrij weer wakker werd. Hier links af, dan een paar bochten, een brug en dan rechtsaf. Het meest verwonderlijke was wel dat we een drietal keer moesten klxfanen als deel van de tocht, ongeacht de ijsdikte. Het moest gewoon. Het hoorde er bij.

Het gaf richting en bracht ons thuis.

En ik moest terugdenken aan de Aboriginals die in West-Australixeb klaagden dat hun kinderen te maken kregen met cultuurverlies. Dat er geen overdracht meer was, teveel afleiding. Wat mag je nog wel uit de natuur eten, hoe zitten familiebanden in elkaar, hoe vind je de weg. Het was dan op deze woensdagmiddag ook historisch: we weten nu de weg ook, tussen deze kleine terpdorpjes, met de hoge boerderijen. "Die woont daar, en die woont hier". De wereld van de andere kant bekijken.

Ook dat is cultuur. Het is dat we niet meer zo veel koude winters hebben, maar toch is de informatie essentieel. Cultuuroverdracht, dat was het ook deze woensdag. En het kostte niet eens wat. Alleen zure benen op de donderdag.

Op een late avond, beter: het begin van een koude nacht, stonden ze er weer. Vuurkorven. Nu op een schoolplein in moderne randwijk van de stad Groningen. Vuurkorven zijn net als staantafels: ze brengen sfeer.

Of beter gezegd: het dxf3et wat mensen, die vervolgens weer voor dat verfoeide woord 'sfeer' zorgen. Staantafeltje op een BBQ-feestje, vuurkorfje aan tijdens winternacht: hoppa, je ziet de gevoelsthermometer stijgen. 
Staantafels dwingen mensen tot, jawel, staan. Zittende feestjes zijn natuurlijk ook best ergerlijk. Op een of andere manier dwingen staantafels ook tot een ander soort gesprek, geen burgerlijke gesprekjes maar veel sterkere verhalen. Inderdaad: biertje er bij en je zelf niet al te serieus nemen. Als je het mij vraagt moet je de zitters op een feestje ook niet serieus nemen: die doen vxe9xe9l te serieus. Heerlijk, zo'n vluchtmogelijkheid met een staantafel. Afgelopen juni kreeg ik er maar liefst twee op mijn verjaardag, zelden was ik zo gelukkig!

Vuurkorven doen dat weer anders.
1. Ze ontwaken de kleine pyromaan in de mens, 
2. Ze ontlokken de grotere verhalen uit de mens.

Het kan niet anders dat je in deze tijd van het jaar struikelt over zo'n korfje vol gloeiende, vlammend houtblokjes. Kerstmarkten en fairs te over. Ik, ook een kleine pyromaan,  heb er veel mee, zo'n vuurkorf. Soms even blazen, zodat het vuur weer oplaait, of er nog een blokje opleggen…
En als dan de zon achter de horizon zakt, de winterkou tot onder je kleren kruipt, kan de warmte van het vuur je nog een beetje verwarmen. Soms naast de (warme) Glxfchwein of de warme chocomel. Of de mensen, die dichtbij elkaar kropen en beginnen te vertellen. Zoals het ook gebeurt bij een kampvuur op een strand.

Vertellen, dat gebeurde ook op dat schoolplein, in de buitenwijk van Groningen. Met een collega keken we wat terug en ik begon na te denken. Over de kerstviering die ik net afsloot. Over de wilde kinderen op het witte plein gooiend met ballen en glijdend over de aangevroren sneeuw. Anderen die rustig spelen op een nieuw klimrek. "Dit herinneren ze dan later nog" zeggen we. De ouders die warme drankjes drinken, meesters en juffen ook, op dit onbegrijpelijk ijskoude tijdstip. De heldere hemel, vol met sterren.

We doen het te weinig, bedenk ik. Inzetten op die simpele randvoorwaarden. Zonder gekunstel. Gaan voor traditie. Zonder opsmuk. Essentieel kerstvieren. Dit is wat herinnerd wordt en ik krijg een dxe9jxe0 vu. Een radio interview met de Randstedelijke nieuwe hoofdredacteur van Omrop Fryslxe2n. Ter kennismaking ging hij terug naar z'n Friese geboortedorp en sprak, staande bij de kerk:

Dxear krystjxfbn, komt in jonkje xfat. 9 jier, de sechde klasse hat twa-stimmich sjongen yn de tsjerke. Grutte krystbeam. Snie.  Boekje van WG van de Hulst xfbnder de earm. Sinaasappel krigen. Hjirboppe stjxearrenloft. Dat wie it lokkichste momint fan myn libben. Alle fragen dy't ik hie koe ik beantwurdsje.

Totaal gelok. Dan wie dat it hiele libben.

[Daar, kerstavond komt een jongetje. 9 jaar, de zesde klas heeft net tweestemmig gezongen in de kerk. Grote kerstboom. Sneeuw. Boekje van WG van de Hulst onder de arm. Sinaasappel gekregen. Hierboven een sterrenhemel. Dat was het gelukkigste moment van mijn leven. Alle vragen die ik had kon ik beantwoorden. Totaal geluk. Dan was dat het hele leven.]